Islamic Heritage and Contemporary Challenges

Islamic Heritage and Contemporary Challenges

Epistemic Divergence between Jurisprudential Istihalah and Chemical Transformation

Document Type : Original Article

Authors
Seyed Abolhassan Tofighiyan 1
Hamidreza Tousi 2
1 Corresponding Author, Ph.D., Department of Imami Jurisprudence and Law, University of Islamic Denominations, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Al-Mustafa International University, Qom, Iran
10.48309/ihcc.2026.603405.1050
Abstract

Objective: This article investigates the conceptual divergence between the jurisprudential understanding of Istihalah (transformation) as a purifying agent in Islamic law and its empirical conceptualization in modern experimental sciences, specifically chemistry, in order to identify the epistemological roots of contemporary legal challenges.
Method: A comparative analytical methodology is employed, drawing upon classical and contemporary Shiite jurisprudential sources alongside the scientific framework of chemical transformation. The analysis focuses on the role of Urf (common custom/perception) as the arbiter of legal transformation in contrast to empirically verifiable scientific criteria.
Findings: The study reveals that jurists rely on Urf (changes in nomenclature and essence) to identify transformation, whereas experimental sciences utilize measurable parameters (molecular structure, energy states, and chemical properties). We argue that the distinction between "independent common custom" (Urf e Am e Mustaqil) and "expert influenced common custom" (Urf e Am e Karshnas Aludeh) can effectively bridge this cognitive gap. In scenarios of expert uncertainty, the presumption of continuity of impurity (Istishab al Najasah) and the principle of purity (Qa'idat al Taharah) play key roles. Empirical examinations of case studies such as gelatin, industrial alcohol, and fermented citric acid highlight substantial divergences among contemporary jurists, underscoring the necessity of systematizing both conservative and permissive approaches.
Results: Contemporary challenges arise from the absence of a systematic methodology to integrate scientific advancements with customary perception, rather than logical fallacies in jurisprudential reasoning. The epistemic divergence is fundamental; attempting to "scientize" Istihalah by completely substituting Urf with chemical criteria misconstrues its normative and legal essence. Through "indirect incorporation" (the gradual infiltration of scientific knowledge into common custom via education and public discourse), a robust practical alignment can be achieved without discarding classical jurisprudential tenets.
Keywords
(transformation)
Urf (custom)
chemical transformation
epistemic divergence
Istishab (presumption of continuity)

Article Title Persian

واگرایی معرفت‌شناختی میان استحاله فقهی و دگرگونی شیمیایی در پرتو داوری عرف و علوم تجربی

Authors Persian

سید ابوالحسن توفیقیان 1
حمیدرضا طوسی 2
1 نویسنده مسئول،دکتری تخصصی ،گروه فقه و حقوق امامیه ،دانشگاه مذاهب اسلامی،تهران،ایران
2 استادیار گروه قران وعلوم انسانی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران،
Abstract Persian

هدف: این جستار به واکاوی ریشه‌های معرفت‌شناختی تمایز میان برداشت فقهی از قاعده استحاله به مثابه یکی از مطهرات شرعی و تبیین تجربی آن در دانش شیمی می‌پردازد تا سرچشمه چالش‌های فقهی معاصر در تطبیق احکام بر پدیده‌های نوین صنعتی را تبیین کند.
روش: پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی، تحلیلی و مقایسه‌ای سامان یافته و با بهره‌گیری از منابع اصیل فقه امامیه، آرای اصولی متقدمان و متاخران، و مبانی علوم طبیعی به بازخوانی کارکرد عرف عام در برابر سنجه‌های تجربی و آزمون‌پذیر پرداخته است.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فقیهان دگرگونی را بر پایه داوری عرف عام و تبدل نام و عنوان موضوع سامان می‌دهند، در حالی که علوم تجربی دگرگونی را بر پایه ساختار مولکولی و تغییرات بنیادی در پیوندهای شیمیایی تعریف می‌کنند. تفکیک میان عرف عام مستقل و عرف عام متأثر از نگاه کارشناسی، پلی شناختی برای پیوند این دو دیدگاه فراهم می‌آورد. در وضعیت‌های شک و تعارض داده‌های علمی، کاربست اصول عملیه به ویژه استصحاب بقای نجاست یا قاعده طهارت، نظام استنباط فقهی را در مسائل مستحدثه مانند ژلاتین، الکل صنعتی و اسید سیتریک تخمیری هدایت می‌کند.
نتیجه‌گیری: واگرایی میان این دو ساحت، برآمده از ماهیت اعتباری و هنجاری فقه در برابر سرشت واقع‌گرایانه علوم تجربی است؛ از این رو تبدیل کامل معیار عرف به معیارهای صرفاً آزمایشگاهی، با منطق تشریع همخوانی ندارد، بلکه انضمام تدریجی و غیرمستقیم داده‌های علمی در بستر عرف عمومی، راهگشای حل تعارضات معاصر خواهد بود.

Keywords Persian

استحاله فقهی
دگرگونی شیمیایی
واگرایی معرفت‌شناختی
عرف عام
استصحاب نجاست
صورت نوعیه
Al-Allamah al-Hilli, H. Y. (1410 AH [1989 CE]). Nihayat al-Ihkam fi Ma'rifat al-Ahkam (Vol. 1). Qom: Isma'iliyan.
Al-Allamah al-Hilli, H. Y. (1412 AH [1991 CE]). Muntaha al-Matalib fi Tahqiq al-Madhhab (Vol. 3). Mashhad: Majma' al-Buhuth al-Islamiyyah.
Al-Allamah al-Hilli, H. Y. (1414 AH [1993 CE]). Tadhkirat al-Fuqaha (Vol. 1). Qom: Mu'assasat Al al-Bayt li-Ihya al-Turath.
Al-Amili, M. T. (1384 AH). Misbah al-Huda fi Sharh al-Urwah al-Wuthqa (Vol. 2). Tehran: Unknown Publisher.
Al-Ansari, M. (1409 AH). Kitab al-Taharah (Vol. 1). Qom: Majma' al-Fikr al-Islami.
Al-Ansari, M. (1428 AH). Fara'id al-Usul (Vol. 3). Qom: Majma' al-Fikr al-Islami.
Al-Balazadeh, P. (1392 Sh [2013 CE]). A Descriptive Dictionary of Chemistry. Tehran: Farhang-e Moaser.
Al-Behbahani, M. B. (1424 AH). Masabih al-Zalam fi Sharh Mafatih al-Shara'i (Vol. 5). Qom: Mu'assasate Allameh Mojaddad Vahid al-Behbahani.
Al-Fayd al-Kashani, M. (1395 AH). Mafatih al-Shara'i (Vol. 1). Tehran: Shahid Motahhari High School.
Al-Hakim, M. (1374 AH [1955 CE]). Mustamsak al-Urwah al-Wuthqa (Vol. 2). Qom: Dar al-Tafsir.
Al-Husayni al-Amili, M. J. (1419 AH [1998 CE]). Miftah al-Karamah fi Sharh Qawa'id al-Allamah (Modern Edition, Vol. 2). Qom: Mu'assasat al-Nashr al-Islami.
Al-Khoei, A. (1418 AH [1997 CE]). Mawsu'at al-Imam al-Khoei (Vol. 4). Qom: Mu'assasat Ihya' Athar al-Imam al-Khoei.
Al-Khomeini, R. (1392 AH [1972 CE]). Kitab al-Taharah (Vol. 4). Tehran: Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works.
Al-Khomeini, R. (1392 AH [1972 CE]). Tahrir al-Wasilah (Vol. 1). Tehran: Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works.
Epistemic Divergence between … | Seyed Abolhassan Tofighiyan 193 and Hamidreza Tousi
Al-Muhaqqiq al-Karaki, A. (1409 AH [1988 CE]). Rasa'il al-Muhaqqiq al-Karaki (Sharh Alfiyyat al-Shahid al-Awwal) (Vol. 3). Qom: Grand Ayatollah Mar'ashi Najafi Library.
Al-Sabzavari, A. (1413 AH [1992 CE]). Muhadhdhab al-Ahkam fi Bayan al-Halal wa-al-Haram (Vol. 2). Qom: Office of Ayatollah Sabzavari.
Al-Shahid al-Awwal, M. (1430 AH [2009 CE]). Mawsu'at al-Shahid al-Awwal (Al-Bayan) (Vol. 12). Qom: Markaz al-Ulum wa-al-Thaqafah al-Islamiyyah.
Al-Shahid al-Thani, Z. (1380 AH [2001 CE]). Rawd al-Jinan fi Sharh Irshad al-Adhhan (Vol. 1). Qom: Bustan-e Kitab-e Qom.
Al-Shahid al-Thani, Z. (1413 AH [1992 CE]). Masalik al-Afham ila Tanqih Shara'i al-Islam (Vol. 1). Qom: Mu'assasat al-Ma'arif al-Islamiyyah.
Al-Tusi, M. H. (1387 AH [1967 CE]). Al-Mabsut fi Fiqh al-Imamiyyah (Vols. 1 & 6). Tehran: Maktabat al-Murtadawiyyah.
Al-Tusi, M. H. (1407 AH [1986 CE]). Al-Khilaf (Vols. 1 & 6). Qom: Mu'assasat al-Nashr al-Islami.
Al-Yazdi, M. K. (1409 AH [1989 CE]). Al-Urwah al-Wuthqa (Vol. 1). Beirut: Mu'assasat al-A'lami lil-Matbu'at.
Al-Yazdi, M. K. (1421 AH [2000 CE]). Al-Urwah al-Wuthqa (Vol. 1). Qom: Mu'assasat al-Nashr al-Islami.
Amin, Abdul Moben, and Haci Mehmet Gunay. ―The Role of Istihalah (Transformation) and Istihlak (Consumption) in the Permissibility of Vaccines Derived from Forbidden Origins: An Islamic Law Perspective‖. Journal of halal and ethical research 5 5, no. 2 (January 1, 2023): 1–23.
Baserat, F. R., & Enayat, A. (2024). The Concept of" Istihalah"(Transformation) in Islamic Jurisprudence and Its Contemporary Applications. International Journal of Cultural & Religious Studies, 4(1), 45.
Gunardi, S. (2018). Legally Acceptable Process for Cosmetic Products: A Jurisprudencial Analytical Study. IAEME.
Hadavi Tehrani, M. (1390 Sh [2011 CE]). Do chemical changes, as the counterpart of physical changes, induce transformation? Qom:
Islamic Heritage and Contemporary Challenges, 2026, 2 [3] 194
Andishevaran Information Portal. Retrieved from http://hadavi.info/fa/archive/question/fa1223
Hehsan, A., Hassan, A. M., Ghazali, M. A. I., & Haron, Z. (2020). Fatwa Debate On Porcine Derivatives In Vaccine From The Concept Of Physical And Chemical Transformation (Istihalah) In Islamic Jurisprudence And Science. Journal of Critical Reviews, 7(7), 10-31838.
Imron, A., & Muallifah, A. Y. (2025). Fiqh of Biotechnology: Reinterpreting Qur'anic Verses on the Impurity of Pigs and Its Implications for the Halal Status of Vaccines. Jurnal Studi Ilmu-ilmu Al-Qur'an dan Hadis, 26(1), 189-216.
Makarim Shirazi, N. (1387 Sh [2008 CE]). Resalah Towdih al-Masa'il (Ruling 212). Qom: Payam-e-Adalat Publications.
Muhaqqiq al-Hilli, J. (1364 AH [1985 CE]). Al-Mu'tabar fi Sharh al-Mukhtasar (Vol. 1). Qom: Mu'assasat Sayyid al-Shuhada.
Muzaffar, M. R. (1383 Sh [2004 CE]). Usul al-Fiqh (Vol. 2). Qom: Islamic Publications.
Rezaei Esfahani, M. A., & Karimi, A. (1404 Sh). A critical review of text continuity theory based on Francois Deroche's codicological findings. Journal of Quranic Readings, 13(25), 163–190. doi:10.22034/qer.2025.11718
Rezaei Esfahani, M. A., and karimi, A. (2025). A Study of the Carbon-14 Dating of the Two Mus'hafs (Manuscripts) of Razavi and Sana'a. The Quran and Science, 18(35), 329-338. doi: 10.22034/qve.2025.10038
Tusi, H., & Fazeli, F. A. (1404 Sh). Social and legal consequences of abandoning enjoining good and forbidding evil from the perspective of the Quran. Quranic Studies, (26), 327–328.
Vahid Al-Khorasani, H. (1386 AH [2007 CE]). Minhaj al-Salihin (Vol. 2). Qom: Imam Baqir al-Ulum School.