Islamic Heritage and Contemporary Challenges

Islamic Heritage and Contemporary Challenges

A Critique of Abu Zayd’s Foundational Components in Quranic Revelation Studies

Document Type : Original Article

Authors
1 Corresponding Author, Department of Islamic Studies, University of Islamic Education, Qom, Iran. Email: m.sadeghardalan@gmail.com
2 PhD student in Quran and Orientalism, Al-Mustafa International University, Qom, Iran. Email: abadielwono2022@gmail.com
3 Department of Qur’ān Exegesis, Higher Education Complex of Qur’ān and Hadith, Al-Mustafa International University, Nigeria. Email: salehamao@miu.ac.ir
Abstract
Nasr Hamid Abu Zayd, a contemporary Egyptian thinker, proposed several significant yet controversial components concerning Quranic revelation. In his first approach, he interprets revelation as a linguistic relationship dependent on its elements—the message-giver and the message-receiver—whose constituent parts are God, the Prophet (pbuh), and the Holy Spirit. He regards the Qur’an as a textual and literary miracle, emphasizing the revelatory nature of its content rather than its verbal form. In his second approach, Abu Zayd conceives revelation as a text, the product of a linguistic interaction between God and His Messenger (pbuh). Finally, in his third approach, he views revelation as a set of discourses, each revealed within a particular spatio-temporal context, whose rulings, he claims, cannot be extended to other times and places—thus asserting the historicity of the Qur’an. In other words, Abu Zayd maintains that divine revelation emerged discursively within the framework of a relationship between divine command and human agency.
This paper critically re-examines the key components of Abu Zayd’s eclectic theory of Quranic revelation, assessing his evidence through a descriptive-analytical method and library-based research. The study concludes that Abu Zayd initially considered the Qur’an a text possessing literary i‘jāz (inimitability), which, upon being recited by the Prophet (pbuh), transformed into a human text. This claim leads to the neglect of the Prophet’s (pbuh) certain and direct knowledge during the reception of revelation—an assumption that stands in contradiction to divine wisdom
Keywords

Article Title Persian

نقد مؤلفه‌های بنیادین ابوزید پیرامون وحی‌پژوهی قرآنی

Authors Persian

محمدصادق اردلان 1
ابدی یونو 2
جامع آمائو صالح 3
1 نویسنده مسئول، دانشجوی دکتری مدرسی معارف اسلامی، گرایش قرآن و متون اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی قم، قم،‌ ایران. رایانامه: m.sadeghardalan@gmail.com
2 دانشجوی دکتری قرآن و مستشرقان، جامعة المصطفی العالمیه، قم، ایران، رایانامه: abadielwono2022@gmail.com
3 گروه تفسیر قرآن، مجتمع آموزش عالی قرآن و حدیث، جامعه المصطفی العالمیه، نیجریه. ایمیل: salehamao@miu.ac.ir
Abstract Persian

ابوزید، متفکّر معاصر مصری، مؤلفه‌های چالشی شاخصی پیرامون وحی قرآنی مطرح نموده است. وی در رویکرد اوّل، وحی را نوعی رابطه زبانی وابسته به مؤلفه های وحی یعنی پیام دهنده و پیام گیرنده می داند که اجزای تشکیل دهنده آن، خداوند، پیامبر اکرم (ص) و روح القدس هستند. او قرآن را از سنخ متن و معجزه ادبی می‌داند و بر وحیانی بودن محتوا دون الفاظ تأکید دارد. ابوزید در رویکرد دوم خویش، وحی را متنی و ثمره رابطه زبانی خداوند و رسول اکرم (ص) می‌داند. در نهایت در رویکرد سوم، وحی را مجموعه گفتمان‌هایی قلمداد کرده است که نزول هر کدام از لحاظ مکانی و زمانی، در یک شرایط ویژه بوده و نمی‌توان احکام آنها را به سایر مکانها و زمانها تسرّی داد (تاریخمندی قرآن کریم). به بیان دیگر، ابوزید بر این باور است که وحی الهی به صورت گفتمانی در قالب رابطه بین امر خداوند و امر بشری به وجود آمده است. هدف این نوشتار، بازپژوهی نقادانه مولفه های نظریه التقاطی ابوزید درباره وحی قرآنی و نقد مستندات وی با روش توصیفی-تحلیلی و با مطالعه کتابخانه‌ای است. از یافته‌های پژوهش این است که ابوزید ابتدا قرآن کریم را متنی با اعجاز ادیبانه قلمداد نموده که بعد از قرائت رسول اکرم (ص)، به متن بشری مبدّل گشته است. این دیدگاه سبب می‌شود که علم یقینی رسول اکرم (ص) موقع تلقی وحی، نادیده گرفته شود و این با خکمت خداوند، در تضاد است.

Keywords Persian

ابوزید
وحی
رویکرد
تجربه دینی
گفتمان
متن
The Holy Quran
Ashtiyani, Seyyed Jalal al-Din. (1951). Sharh-e Muqaddameh-ye Qaysari bar Fusus al-Hikam. Tehran: Amir Kabir, 3rd edition.
Ahmadi, Babak. (2009). Sakhtar va Ta'vil-e Matn. Tehran: Markaz-e Nashr, 10th edition.
Arkoun, Mohammed. (1993). Al-Fikr al-Islami: Naqd wa Ijtihad. Translated and Annotated by: Hashem Saleh. Al-Jaza'ir: Al-Mu'assasah al-Wataniyah lil-Kitab.
---. (1997). "Mafhum-e Wahy" (Concept of Revelation). Naqd wa Nazar, No. 12. Translated by: Mohammad Taghi Karami.
---. (1997). "Tarikhmandi, Mafhum-e Poshideh va Mobham" (Historicity, A Hidden and Ambiguous Concept). Majallah Naqd wa Nazar, No. 12. Translated by: Mohammad Taghi Karami.
---. (2000). "Ta'wil, Haqiqat wa Nass" (Hermeneutics, Truth and Text). Translated by: Morteza Kariminia. Kiyan, Mehr & Aban 1379, No. 54.
Abu Zayd, Nasr Hamid. (2002). Ma'nā al-Matn. Translated by Morteza Kariminia. Tehran: Tarh-e No, 1st edition.
---. (1997). "Mafhum-e Wahy" (Concept of Revelation). Translated by: Mohammad Taghi Karami, Naqd wa Nazar, No. 12.
---. (2004). Naqd-e Gofteman-e Dini. Translated by: Hassan Yusefi Eshkevari and Mohammad Javaher Kalam. Tehran: Yadavarān, 1st edition.
---. (1996). Naqd al-Khitāb al-Dīnī. Beirut: Al-Markaz al-Thaqāfī al-'Arabī.
---. "Asas-e Din, Bim wa Eshq Ast" (The Basis of Religion is Fear and Love). Interview with Stefan Orth. Translated by Sepideh Jodiri. www.nasr-hamed-abuzayd.blogfa.com.
---. "Qur'an be Monseb-e Matn, Qur'an be Monseb-e Diskurs-ha-ye Mokhtalef" (The Quran as Text, The Quran as Various Discourses). Dialogue with Akbar Ganji. www.nasr-hamed-abuzayd.blogfa.com.
---. "Muqārabah Jadīdah lil-Qur'ān min al-Nass ilā al-Khitāb, Nahwa Ta'wīlīyah Insānīyah" (A New Approach to the Quran: From Text to Discourse, Towards a Humanist Hermeneutic). On: www.mi3raj.net.
---. (2000). Al-Khitāb wa al-Ta'wīl. Beirut: Al-Markaz al-Thaqāfī al-'Arabī, 1st edition.
---. (2006). Al-Nass wa al-Sultah wa al-Haqīqah; Irādah al-Ma'rifah wa Irādah al-Haymanah. Beirut: Al-Markaz al-Thaqāfī al-'Arabī, 5th edition.
Ibn Khaldun. (1996). Al-Muqaddimah. Cairo: Kitab al-Tahrir.
Ibn 'Arabi, Muhyiddin. (1994). Al-Futūhāt al-Makkiyyah. Beirut: Dār al-Fikr.
Ibn Faris, Ahmad. (1991). Mu'jam Maqāyīs al-Lughah. Beirut: Dār al-Jabal.
Iqbal Lahori, Muhammad. (n.d.). Ihyā-ye Fekr-e Dini dar Eslam. Translated by: Ahmad Aram. Tehran: Resalat-e Qalam.
Barbour, Ian. (2010). Science and Religion. Translated by: Baha'uddin Khorramshahi. Tehran: Markaz-e Daneshgahi, 7th edition.
Proudfoot, Wayne. (1998). Religious Experience. Translated by: Abbas Yazdani. Qom: Mo'asseseh Farhangi Taha, 1st edition.
Tavakkoli Bina, Meitham. (2017). Maktab-e Ta'wili wa Gofteman-e Wahy. Tehran: Sazman-e Entesharat-e Pajooheshgah-e Farhang wa Andisheh Eslami, 1st edition.
Al-Jawhari, Ismail ibn Hammad. (1984). Al-Sihah. 3rd edition. Beirut: Dar al-'Ilm lil-Malayin.
Khodabakhsh, Davood. "Nasr Hamid Abu Zayd wa Ketab-e Muhammad wa Ayat-e Elahi". On: www.nasr-hamed-abuzayd.blogfa.com.
Khalaf Allah, Muhammad Ahmad. (1984). Mafāhīm Qur'āniyyah. 'Alam al-Ma'rifah, Kuwait.
Al-Khuli, Amin. (1952). Manāhij Tajdīd fī al-Nahw wa al-Balāghah wa al-Tafsīr wa al-Adab. Cairo: Al-Hay'ah al-Misriyyah al-'Ammah lil-Kitab, 1st edition.
Al-Sobhani, Ja'far. (1992). Al-Ilāhiyyāt 'alā Huda al-Kitāb wa al-Sunnah wa al-'Aql. Qom: Al-Markaz al-'Alami lil-Dirasat al-Islamiyyah, 2nd edition.
Al-Tabataba'i, Seyyed Muhammad Husayn. (1974). Al-Mīzān fī Tafsīr al-Qur'ān. Beirut: Mu'assasat al-A'lami, 3rd edition.
---. (1995). Tarjumah Tafsīr al-Mīzān. Translated by Muhammad Baqir Musavi Hamadani. Qom: Daftar-e Entesharat-e Jame'e Modarresin Hawzeh Elmiyyeh Qom, 5th edition.
Al-Tabari, Muhammad ibn Jarir. (1999). Jāmi' al-Bayān. Beirut: Dar al-Fikr al-'Ilmiyyah, 2nd edition.
'Abduh, Muhammad. (1994). Risālat al-Tawhīd. Beirut: Dar al-Shuruq.
Al-Farahidi, Al-Khalil ibn Ahmad. (1985). Tartīb Kitāb al-'Ayn. Tehran: Entesharat-e Osveh.
Karimi, Mostafa. (2003). Qur'an wa Qalamrou-shenasi-ye Din. Qom: Entesharat-e Mo'asseseh Amoozeshi va Pajooheshi Emam Khomeini.
---. (2008). Wahy-shenasi. Qom: Entesharat-e Mo'asseseh Amoozeshi va Pajooheshi Emam Khomeini, 2nd edition.
Al-Qaysari, Muhammad Dawood. (1956). Sharh Fusus al-Hikam. Ed. by Seyyed Jalal al-Din Ashtiyani. Tehran: Elmi va Farhangi.
Al-Raghib al-Isfahani, Al-Husayn ibn Muhammad. (1992). Al-Mufradāt fī Gharīb al-Qur'ān. Damascus/Beirut: Dar al-Qalam / Al-Dar al-Shamiyyah.
Al-Zarkashi, Badr al-Din. (1957). Al-Burhān fī 'Ulūm al-Qur'ān. Researched by: Mahmoud Abolfazl Ebrahimi. Beirut: Dar Ihya' al-Kutub al-'Arabiyyah, 1st edition.
Dialogue between Yoginder Sikand and Nasr Hamid Abu Zayd. (2010). "Justojoo-ye Rah-ha-ye Jadidi baraye Fahm-e Eslam". Din, No. 155.
Goli, Jawad. (2013). Naqd wa Bar-resi-ye Chisti-ye Wahy-e Qur'ani dar Negah-e No-Mo'tazeleh. Qom: Mo'asseseh Amoozeshi va Pajooheshi Emam Khomeini.
Sajedi, Abolfazl. (2006). Zabān-e Din wa Qur'ān. Qom: Mo'asseseh Amoozeshi va Pajooheshi Emam Khomeini, 2nd edition.
Al-Sayyid, Nazem. "Hiwār ma' Abi Zayd". Jaridat al-Quds al-'Arabi. www.nasr-hamed-abuzayd.blogfa.com.
Soroush, Abdolkarim. (2000). Bast-e Tajrobeh-ye Nabavi. Tehran: Mo'asseseh Farhangi Serat.
De Saussure, Ferdinand. (1999). Course in General Linguistics. Translated by: Koorosh Safavi. Tehran: Hermes Publishers, 1st edition.
Al-Shirazi, Sadr al-Din Muhammad ibn Ibrahim (Mulla Sadra). (1984). Mafātīh al-Ghayb. Tehran: Entesharat-e Mo'asseseh Motale'at va Tahghighat Farhangi.
---. (1975). Al-Mabda' wa al-Ma'ād. Introduction and Correction by Seyyed Jalal al-Din Ashtiyani. Mashhad: Entesharat-e Daneshgah Mashhad.
Mohammadpur Shahkolahi. (2018). Bar-resi-ye Tatbiqi-ye Farayand-e Wahy az Manzar-e Allamah Tabataba'i wa Nasr Hamid Abu Zayd. Master's Thesis, Faculty of Jurisprudence and Islamic Studies, Specialization: Philosophy. Al-Mustafa International University.
Al-Majlisi, Muhammad Baqir. (1983). Bihār al-Anwār. Beirut: Al-Wafa'.
Mesbah Yazdi, Mohammad Taghi. (1988). Rahnamā-shenāsi. Qom: Markaz-e Modiriyat Hawzeh Elmiyyeh.
Ma'rifat, Mohammad Hadi. (2009). Naqd-e Shobahat-e Piramun-e Qur'an. Translated by: Hassan Hakim Bashi et al. Qom: Mo'asseseh Farhangi Tamhid, 1st edition.
---. (1996). Al-Tamhīd fī 'Ulūm al-Qur'ān. Qom: Mu'assasat al-Nashr al-Islami, 2nd edition.
Michel, Thomas. (1998). Christian Theology. Translated by: Hossein Tofighi. Qom: Markaz-e Motale'at va Tahghighat Adyan va Mazaheb.
Nasri, Abdullah. (1997). Mabāni-ye Resālat-e Anbiyā dar Qur'ān. Tehran: Soroush.
Vasefi, Mohammad Reza. (2008). No-Mo'tazelian: Goftogu ba Nasr Hamid Abu Zayd, Abed al-Jabri, Mohammed Arkoun, Hassan Hanafi. Tehran: Negah-e Mo'aser, 1st edition.
Harris, Roy. (2002). Language, Saussure and Wittgenstein. Translated by: Esma'il Fagih. Tehran: Markaz-e Nashr, 1st edition.
Taleb Tash, Mohammad. (2008). Pajuheshi dar Bab-e Vahy. Qom: Daftar-e Tablighat Islami.