Document Type : scientific review
Article Title Persian
Author Persian
انسان معاصر در برابر غم، اضطراب و نگرانی ناشی از خطا و ناکامی، بیش از پیش به منابع معنوی و علمی نیازمند است. دعای بیستویکم صحیفه سجادیه، با موضوع «هنگام هجوم اندوه و نگرانی از گناه»، سرشار از آموزههایی در باب پذیرش، امید، ارزشمحوری و انس با خداست. این مطالعه با هدف تحلیل مضمون این دعا و تطبیق آن با مؤلفههای درمان پذیرش و تعهد (ACT) و روانشناسی مثبت انجام گرفت.
روش: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش توصیفی–تحلیلی انجام شد. متن دعای بیستویکم صحیفه سجادیه مورد کدگذاری باز و محوری قرار گرفت و مضامین استخراجشده با شش فرایند اصلی ACT (پذیرش، جداسازی از افکار، خود بهعنوان زمینه، ارزشها، عمل متعهدانه و ذهنآگاهی) و مؤلفههای مدل PERMA در روانشناسی مثبت تطبیق داده شد.
نتایج تحلیل مضمون نشان می دهدکه دعا بر پذیرش ضعف و خطای انسانی (Acceptance)، حضور لحظهای در ارتباط با خدا (Mindfulness)، فاصلهگیری از افکار منفی (Defusion)، انس با ارزشهای پایدار چون طاعت و رضایت الهی (Values) و حرکت در مسیر عمل معنوی (Committed Action) تأکید دارد. همچنین مضامین امید به رحمت الهی، روابط مثبت با بندگان برگزیده و معنا یافتن در رنج، با ابعاد روانشناسی مثبت همخوانی کامل داشت.
لذا دعای بیستویکم صحیفه سجادیه با مضامین غنی خود میتواند بهعنوان الگویی اصیل و معنوی در کنار مداخلات علمی ACT و روانشناسی مثبت، راهگشای ارتقاء سلامت روان، افزایش تابآوری و کاهش اضطراب در جوامع اسلامی باشد.
Keywords Persian